Nếu bạn từng dùng AI (như ChatGPT, Gemini) viết bài, soạn tài liệu… nhưng kết quả trả về lại “ngô nghê”, không đúng ý, thì lỗi không phải do AI dở, mà do chúng ta chưa biết cách “giao việc” cụ thể.
Hoàng sẽ hướng dẫn cho bạn một công thức viết prompt rất dễ nhớ gọi là PARTS nhé. Hãy tưởng tượng AI giống như một nhân viên mới, bạn giao việc càng rõ ràng theo 5 yếu tố dưới đây, nó làm việc càng tốt.
1. Công thức PARTS là gì?
PARTS là viết tắt của 5 từ tiếng Anh, dịch sang tiếng Việt:
- P – Persona (Vai trò): Bạn muốn AI đóng vai là ai?
- Ví dụ: Đừng chỉ ghi “Lên lịch đi chơi”, hãy ghi là: “Bạn là Hướng dẫn viên du lịch bản địa có 10 năm kinh nghiệm”.
- A – Aim (Mục tiêu): Bạn muốn AI làm việc gì?
- Ví dụ: Tóm tắt văn bản, dịch thuật, lên ý tưởng hay soạn đề thi?
- R – Recipients (Người đọc): Người nào sẽ đọc kết quả này?
- Ví dụ: Viết cho học sinh lớp 1 hay viết cho sinh viên.
- T – Theme (Phong cách): Bạn muốn giọng văn thế nào?
- Ví dụ: Hài hước, nghiêm túc, tình cảm hay ngắn gọn súc tích?
- S – Structure (Hình thức): Kết quả trình bày ra sao?
- Ví dụ: Một đoạn văn, gạch đầu dòng, bảng so sánh hay bài thơ?
2. Ví dụ một số prompt theo công thức PARTS:
Ví dụ 1: Dành cho Giáo viên (Soạn đề thi)
Thay vì đau đầu nghĩ đề bài, hãy để AI giúp bạn khung sườn, bạn chỉ cần chỉnh sửa lại.
Câu lệnh mẫu: “Bạn hãy đóng vai một giáo viên tiểu học giỏi (P). Hãy giúp tôi soạn đề kiểm tra Toán giữa kỳ 2 theo bộ sách Cánh diều (A) dành cho học sinh lớp 4 có học lực trung bình và khá, giỏi(R).
Đề bài cần gần gũi, dùng các tình huống thực tế (T) như đi chợ, chia kẹo. Hãy trình bày dưới dạng (S):
- Ma trận đề thi (phân bố mức độ khó dễ).
- Phần Trắc nghiệm: 6 câu hỏi với lựa chọn A, B, C, D.
- Phần Tự luận: 4 bài toán (từ dễ đến khó).
- Đáp án và thang điểm chi tiết cho từng câu.
Ví dụ 2: Dành cho Phụ huynh
Biến bài tập về nhà nhàm chán thành trò chơi thú vị.
Câu lệnh mẫu: “Bạn hãy đóng vai một người kể chuyện vui tính (P). Hãy tạo một bài tập tiếng Anh về từ vựng Động vật (A) dành cho bé trai 9 tuổi mê Siêu nhân (R).
Giọng văn cần hào hứng, sôi nổi như phim hoạt hình (T). Hãy trình bày theo cấu trúc (S):
- 10 câu hỏi trắc nghiệm (lồng ghép chuyện Siêu nhân cứu động vật).
- Giải thích đáp án bằng tiếng Việt thật dễ hiểu để bố mẹ hướng dẫn con.”
Ví dụ 3: Dành cho người bán hàng (Viết bài Facebook)
Viết bài bán hàng thu hút khách chỉ trong 30 giây.
Câu lệnh mẫu: “Bạn là một chuyên gia viết quảng cáo Facebook (P). Hãy viết bài đăng bán giày chạy bộ (A) dành cho nhân viên văn phòng hay bị đau chân (R).
Giọng văn cần trẻ trung, bắt trend, thôi thúc mua hàng (T). Cấu trúc bài viết cần có (S):
- Tiêu đề thu hút.
- Nêu lý do tại sao giày này đi rất êm.
- Lời kêu gọi mua hàng kèm ưu đãi giảm giá.”
3. Ba mẹo nhỏ để kết quả “xịn” hơn
- Cung cấp thông tin nền: AI không thể đoán mò. Nếu bạn muốn viết thư cho khách hàng, hãy nói rõ khách hàng tên gì, mua món gì. Càng chi tiết càng tốt.
- Cho ví dụ mẫu: Nếu bạn muốn AI viết giọng giống bạn, hãy copy một đoạn văn cũ của bạn dán vào và bảo: “Hãy viết theo phong cách giống đoạn văn dưới đây”.
- Đừng ngại sửa: Nếu kết quả đầu tiên chưa ưng ý, hãy nói chuyện tiếp với AI như nói với nhân viên: “Đoạn này dài quá, viết ngắn lại”, “Thêm ví dụ vào đoạn 2 nhé”, “Đổi giọng văn vui hơn chút nữa”.
Kết luận
Công thức viết prompt PARTS (Vai trò – Mục tiêu – Người đọc – Phong cách – Hình thức) chính là chìa khóa để bạn có kết quả tốt khi sử dụng AI. Thay vì gõ những câu lệnh ngắn ngủn, hãy bỏ ra thêm 1 phút để điền đủ 5 yếu tố này để viết câu lệnh theo công thức PART. Kết quả bạn nhận được từ AI sẽ đúng như ý bạn muốn, giúp tiết kiệm cho bạn hàng giờ làm việc.
Hãy đọc thêm các bài viết tại “Hoàng chia sẻ”, để học các mẹo hay về AI, áp dụng cho công việc, học tập của bạn nhé